Tussen acceptatie en verandering

Ervaringsdeskundige Daan (44) kreeg 15 jaar geleden voor het eerst last van angsten en depressieve klachten. Door middel van cognitieve gedragstherapie, zelfonderzoek en mindfulness is hij tot de conclusie gekomen dat de psyche deels maakbaar is.

“Ik ben gediagnosticeerd geweest met een angststoornis. Deze werd vooral in stand gehouden door overmatig piekeren. Hiervoor heb ik cognitieve gedragstherapie gevolgd. In deze therapie heb ik geleerd om stap voor stap mijn overtuigingen te wijzigen door deze te bevragen. Toen heb ik gemerkt dat het piekeren op een gegeven moment ophield. Mijn angsten werd minder, ik werd minder depressief en kreeg weer zin om te bewegen en vrienden op te zoeken.

Onbewust leven

Vijftien jaar geleden kwam ik in een depressie na de dood van mijn vader. Ik had dit eerst niet door, ik merkte wel dat ik geen plezier meer had in het leven. Ik werkte, had vrienden maar ondertussen dacht ik heel negatief over mezelf. Ik was zo bezig met mijn gedachten dat mijn angsten groeiden. Ik leefde eigenlijk een onbewust leven.

Op een dag stortte ik helemaal in en was totaal overwerkt. Deze crisis was in 2010, er gebeurde veel dingen in mijn leven. Mijn vader die overleed, vervolgens een burn-out en daarnaast dat het steeds niet lukte mijn eigen onderneming te starten. Het lukte me niet om gelukkig te zijn of om langer een relatie te houden. Ik verloor daardoor een beetje het geloof in het leven.

Zijn gedachtes waar?

Die crisis veroorzaakte een oncontroleerbare situatie. Pas op dat moment word je gedwongen om zelf na te denken, om te gaan veranderen. Maar dat gaat niet een twee drie; je komt zoveel tegen. Alles wat niet goed was, werd zichtbaar. Mijn angsten, mijn neuroses, het is alsof Pandora’s doos was geopend. Daar moet je dan maar mee dealen. Dat was wel een interessant gegeven, want ik ben een controlfreak. Het vertrouwen in het leven terugwinnen gaat met vallen en opstaan.

Mijn eerste stap naar herstel was cognitieve therapie. De tweede stap is het aangaan, het accepteren van hulp. Dat is een heel proces en dan moet therapie ook nog aanslaan. In mijn geval was cognitieve therapie werkzaam, omdat mijn denken zo overmatig was. Ik had heel veel angstgedachtes. In therapie ga je dan onderzoeken of die gedachtes waar zijn. Als je dan weet ‘dat is niet waar’ dan verdwijnt die angst ook vaak.

Doe het zelf

Daarnaast was het hebben van een doel belangrijk. Een doel heeft te maken met ‘wat is mijn passie en wat wil ik graag doen’. Dus tijdens mijn herstel ben ik ook altijd bezig geweest met: hoe kan ik mijn vorige werk, copywriter zijn, vertalen naar iets wat ik nu zou willen doen. Ik heb ondertussen verschillende freelance klussen gedaan. Dat geeft me levenszin. Het helpt om met iets bezig te zijn.

Voor mij is ritme en structuur ook belangrijk. Mijn leven voor de crisis was eigenlijk makkelijker. Door het hebben van een negen tot vijf baan bij een baas was er structuur, het werd voor mij geregeld. Als alles weg valt, geen baan meer, niks, dan moet je die hele structuur voor jezelf verzinnen. Het maken van je eigen structuur is denk ik één van de belangrijkste stappen naar herstel. Je kunt dat wel met een psycholoog bespreken en die kan je daar wel tips in geven maar uiteindelijk doe je het zelf. Ik zie het als een bevrijdende gedachte dat je dat zelf doet.

Vertrouwen in het leven

Als alles je maar overkomt en het gaat niet zoals jij het wilt, kan je je heel ellendig voelen. Op het moment dat jij beslist iets anders te gaan doen, waardoor gevoelsmatig alles weer goed gaat, geeft dat zelfvertrouwen. Dit is dus iets wat ik geleerd heb, dat je zelf de keuze hebt. Je bent in staat weer zelf regie over je leven te nemen.

Maar het is wel een beetje paradoxaal, want als je je overgeeft aan het leven, dan gaan dingen ook vanzelf gebeuren. Ik krijg daar dan weer zelfvertrouwen van. Dat zou je niet verwachten als je de controle los laat. Dingen kunnen gaan zoals jij het wilt ook zonder dat je er iets voor hoeft te doen. Dat geeft vertrouwen. Ik weet niet of dat dan zelfvertrouwen is of vertrouwen in het leven.

Levenskunstenaar

Ik geloof dat je een karakter hebt meegekregen en ik denk dat je dat karakter moet accepteren. Dus als jij een heel explosief iemand bent dan kun je er wel voor zorgen dat je niet elke dag iemand in elkaar slaat, maar het feit dat je opgewonden raakt van bepaalde situaties dat is moeilijk te veranderen. In die zin is het is moeilijk om te zeggen hoe maakbaar de psyche is. Dus nature, wat je gegeven is, is niet zo makkelijk vorm te geven. Hoe je omgaat met de dingen wel. Dat is meer de nurture kant.

Mijn oude ik was iemand die wil zijn wat de buitenwereld van hem verwacht. De nieuwe ik is iemand die zichzelf wil vormgeven. Dus meer een levenskunstenaar. Dat is mijn ideaal denk ik; levenskunstenaar zijn. Een levenskunstenaar heeft te dealen met wat er allemaal in de samenleving gebeurt, maar heeft niet de totale controle. Ik denk dat een levenskunstenaar zijn leven op creatieve en door hem zelfgekozen manier vormgeeft, dus letterlijk zijn leven kleur geeft. Dat is wel moeilijk als je in herstel zit.

Van moeten naar willen

Ik probeer eigenlijk steeds meer te gaan leven vanuit mijn hart. Van moeten naar willen. Minder vanuit automatismen leven. Meer vanuit wat wil ik echt wil, vanuit passie. Dat is een constant proces. Ik denk dat je sommige dingen kunt veranderen, maar andere dingen zal je moeten accepteren. Je kan ondanks je angst bijvoorbeeld ondernemen of verre reizen maken. Ik wil me daarin niet laten tegenhouden. Maar dat je soms ook ongeduldig bent of zenuwachtig, dat zal je voor een deel moeten accepteren.

Ik ontwikkel nu meer compassie en zelfliefde. Meditatie en schrijven helpt daarbij. Door te schrijven maak je zichtbaar wat in je leeft. En wat je zichtbaar maakt is makkelijker te veranderen. Het schrijven werkt op die manier therapeutisch, het is een soort zelfonderzoek. Mediteren doe ik tien minuten per dag. Ook dat helpt om je gedachten zichtbaar te maken. Je kunt je gedachten hebben en daarin meegaan, maar je kunt ook gedachtes hebben en daarnaar kijken. Mediteren is alleen kijken naar gedachtes en ze niet proberen te veranderen.

Je hebt zowel kracht als kwetsbaarheid in je. Soms denk ik nog teveel vanuit mijn kwetsbaarheden. Dat zou ik nog wel meer los willen laten. Zo zou ik wel weer zelfstandig ondernemer willen worden. En wat me daarbij tegenhoudt, zou ik willen veranderen. Een spreuk van de Anonieme Alcoholisten luidt: God, grant me the serenity to accept the things I cannot change, courage to change the things I can, and wisdom to know the difference. Dat vat mooi samen hoe ik naar de maakbaarheid van de psyche kijk.”

tags: 

Lees de interviews:

tags: