Stem je af

Eddo: In een psychose ga je los staan van de realiteit buiten je. Door te begrijpen hoe cultuur werkt en contact te maken met het fysieke, raak je weer afgestemd op de realiteit


Ik heb mijn vertrouwen in de formele hulpverleners verloren, omdat zij je met medicijnen alleen maar onderdrukken. Tijdens mijn eerste eerste crisis had ik wat aan medicijnen, want ik was een gevaar voor mezelf. Maar de twintig jaar daarna was het anders. Uiteindelijk is het mij gelukt om zonder medicatie verder te komen.

Gewetensbezwaren 

Mijn eerste psychose begon toen ik mijn eindexamen niet kon doen bij de TU Eindhoven, omdat ik tegelijkertijd opgeroepen werd voor de militaire dienstplicht. Dit veroorzaakte een grote interne spanning en maanden heb ik met stress rondgelopen. Uiteindelijk ontliep ik de dienstplicht door mij te beroepen op gewetensbezwaren. Het plots wegvallen van de spanning zorgde voor een grote ontlading van energie die leidde tot mijn eerste psychose.

Ik kreeg een overschot aan energie waardoor ik niet meer sliep. Ik kreeg veel creatieve ideeën met oplossingen voor wetenschappelijke vraagstukken. Deze ging ik dan bij medestudenten ventileren. Die vonden dat aanvankelijk heel interessant, maar mijn ideeën werden steeds heftiger en ontstegen het niveau van de werkelijkheid. Ik was op een gegeven moment totaal niet meer te volgen voor mijn medestudenten.

Op een gegeven moment dacht ik dat ik Jezus was en mijn leven moest geven voor de wereld. In deze staat wilde ik van mijn balkon van de negende verdieping afspringen. Gelukkig kwam ik tot bezinning toen ik voelde dat mijn voeten het balkon van de etage daaronder raakten. Er volgde een spoedopname.

In de pas

Door de crisisopname begon ik na te denken en in de tien psychoses die volgden, ben ik een patroon gaan herkennen. Dat is een proces van twintig jaar geweest. Tijdens een psychose ervaar je een chaotische geest. Wat je geest dan doet is de emoties die in je opkomen een vorm geven. Dit is een vorm die het beste bij je past.

Ik ben katholiek opgevoed, dus daar kwam Jezus om de hoek kijken. Zo maak je je eigen narratief. En dat verhaal staat los van de werkelijkheid die de samenleving ervaart. Niet dat het verhaal van de samenleving altijd de juiste is, maar het geeft veiligheid. Wij gaan naar dezelfde scholen, kijken dezelfde televisieprogramma's, delen gemeenschappelijke normen en waarden.

Zo lopen we met zijn allen ongeveer dezelfde kant op. We herkennen elkaars gedrag en dat geeft vertrouwen. Door een psychose of andere kwetsbaarheid, kun je daar los van raken. Hoe jij de wereld begrijpt, komt niet meer overeen met die van de mensen om je heen. Dit geeft weer onbegrip binnen de heersende cultuur en leidt tot negatieve reacties. Zo groeit er wederzijds wantrouwen. Tot je op een gegeven moment denk: “Ik doe niet meer mee.”

Door te begrijpen hoe de cultuur werkt, lukt het beter om de verbinding te behouden. Dat wil niet zeggen dat je je eigen integriteit opgeeft: mensen kunnen ook met duizenden tegelijk de verkeerde kant op marcheren. Maar ik maak nu op basis van mijn eigen keuzes onderdeel van de samenleving. Ik loop mee tot zover ik dat wil. Ik laat me niet meer belemmeren door groepsdruk.

Het onzekere aangaan

Onze cultuur is zo ingericht dat voor elk ongemak wel iets te koop is. Maar dan ga je je kwetsbaarheid niet meer aan. Als je achter je computer blijft zitten, dan voelt dat veilig, maar je verliest op den duur het contact met de fysieke realiteit. Die is nog fundamenteler dan de sociaal culturele realiteit van normen en waarden. Daarom train ik mezelf in het omgaan met onzekerheid.

Zo speel ik al twaalf jaar gitaar en treed regelmatig op in Engeland. Met het zingen in het Engels en optreden in een ander land neem ik een risico. En als ik naar Engeland ga, dan vaar ik daar heen met mijn zeilboot, ook 's nachts en met slecht weer. Als je niet goed oplet met zeilen kan dat je leven kosten. Dat contact met de natuur geeft me het gevoel dat ik leef.

Mensen willen graag dat een ander hen vertelt hoe het moet zodat ze zelf niet hoeven na te denken. Mensen hebben een ongemak en gaan daarmee naar de dokter, waar je een quick fix krijgt en de verzekering betaalt wel. Dan hoef je je niet meer verantwoordelijk te voelen voor jezelf. Hierdoor is een trend ontstaan waardoor mensen onzekerheid gaan vermijden.

Als mensen de stap durven te zetten om zich kwetsbaar op te stellen en te merken dat ze daar kracht uit putten, dan gaat de spiraal naar boven. Je moet dan wel tegen je gevoel van veiligheid in die kwetsbaarheid opzoeken. Maar dat kun je gedoseerd doen. Elke keer als lukt, krijg je er een stukje zelfvertrouwen bij.

tags: 

Lees de interviews:

tags: