Diversiteit én Uniformiteit

Diversiteit en uniformiteit hebben elk hun eigen waarde. Met uniformiteit bedoelen we hier niet iedereen hetzelfde, maar gedeelde uitgangspunten die houvast en veiligheid bieden. We hebben besproken hoe uniformiteit en diversiteit elkaar kunnen versterken binnen Ervaringswijzer. Hieronder volgt een verslag.

Uniformiteit binnen Ervaringswijzer

We ervaren eenheid binnen Ervaringswijzer vanuit een gedeelde visie: het inspireren van anderen door het delen van onze ervaringswijsheid. Daarbij is niet-weten het uitgangspunt: openstaan voor andere perspectieven. Dit lukt doordat we elkaars eigenheid respecteren. Je mag benoemen welke gevoelens iemand bij je oproept, maar je legt de verantwoordelijkheid voor dat gevoel bij jezelf.

Op het gebied van overtuiging zijn we kritisch, omdat dogmatiek en open onderzoek elkaar uitsluiten. Dat kan gelden voor geloof, maar ook voor stelligheid vanuit boekenkennis. Wat wél ruimte krijgt, zijn inzichten die iemand zich eigen heeft gemaakt. Zo zei een deelnemer bij een gesprek over integriteit: “Als je iets niet toepast in het kleine, kun je het ook niet in het grote.” Deze uitspraak bleek geïnspireerd op de Bijbel, maar werd gedeeld vanuit persoonlijke ervaringen over hoe deze houding hem hielp om eerlijker te leven.

Minpunten van uniformiteit

Over het algemeen telt Ervaringswijzer veel mensen die een ontwrichtende gebeurtenis of jeugd hebben meegemaakt. Mensen die deze achtergrond niet hebben, passen soms moeilijk bij de groep. Zo zei een nieuwkomer goedbedoeld: “Achter de wolken schijnt de zon”, een opmerking die op dat moment niet paste bij de situatie.

De achtergrond van overleven kan ertoe leiden dat mensen soms snel getriggerd raken, ook al houden we de onderwerpen alledaags. Mensen vallen regelmatig uit omdat ze last hebben van hun kwetsbaarheid. We kijken daarom minder naar ontwikkeling in de zin van: je moet nog iets leren. We gaan uit van het zijn van de vrijwilligers: wat voeg je vanuit jezelf vanzelf al toe aan het geheel?

De deelnemers zijn gevoelig voor kritiek. Velen hebben vaak genoeg te horen gekregen: “jij deugt niet”. Ze hebben al veel aan zichzelf gewerkt en op een gegeven moment is het: “dit ben ik, doe het daar maar mee.” Tegelijk zien we dat mensen na verloop van tijd merken dat ze toch gegroeid zijn. Uitspraken daarbij zijn: “ik ben zachter geworden”, “ik heb meer begrip”, “ik ben minder strak in mijn overtuigingen.”
Deze gedeelde gevoeligheid zorgt ook voor snelle herkenning en onderling begrip, wat de eenheid versterkt.

Diversiteit in denken

Naast verschillen in achtergrond en ervaring zien we bij Ervaringswijzer vooral diversiteit in manieren van denken. Deze diversiteit draagt bij aan het naar boven halen van wijsheid. Het gaat om verschillende kwaliteiten die nodig zijn in de fasen van het maken en geven van een workshop.

Om deze kwaliteiten te begrijpen, gebruiken we vaak de metafoor van een puzzel. Elk puzzelstuk vraagt om een andere manier van kijken en handelen.

Creatieve kwaliteit
Op maandag bedenken we het onderwerp. Wat hebben we meegemaakt, wat is daarin interessant als thema en hoe beschrijven we dat? Dit is het vermogen om in verschillende kaders te denken.
In de puzzelmetafoor: het verleggen van de stukjes om te zien welk beeld ontstaat.

Analytische kwaliteit
Op dinsdag onderzoeken we hoe je met de gekozen kwestie zou kunnen omgaan.
In de puzzelmetafoor: kijken hoe de stukjes in elkaar passen om tot een voorlopige visie te komen.

Praktische kwaliteit
Woensdag is voor de doeners en het praktische werk. We zetten ideeën om in een concrete workshop en testen die uit.
In de puzzelmetafoor: zorgen dat de tafel goed staat en de puzzel ook echt gelegd kan worden.

Emotioneel-relationele kwaliteit
Op vrijdag geven we de workshop. Het gaat dan niet alleen om de inhoud, maar ook om het proces van uitwisselen. We spreken vanuit authenticiteit in contact.
In de puzzelmetafoor: de rust bewaren als het puzzelen stroef gaat en in verbinding blijven met jezelf en de ander.

Wijsheid
Over alle dagen heen staat belichaamde wijsheid centraal. Dit is een beschouwende kwaliteit.
Vanuit de puzzelmetafoor is dat de vraag: waartoe leggen wij deze puzzel?

Samen zorgen deze kwaliteiten voor rijke gesprekken. Mensen brengen verschillende perspectieven en ideeën in (“Ik had er nog nooit zo naar gekeken”), voelen zich gezien (“Fijn dat mijn manier ook mag bestaan”) en ervaren ruimte om zichzelf te zijn.

Minpunten van diversiteit

De hierboven beschreven diversiteit kan ook schuren. Zo kan een heel nuchtere, praktische houding afbrekend overkomen voor mensen die meer vanuit gevoel of zingeving spreken. Analytische bijdragen kunnen de verbinding onder druk zetten als emoties of persoonlijke ervaringen te snel worden teruggebracht tot formules of verklaringen. Zonder gezamenlijke bedding kan diversiteit onoverzichtelijk of versnipperd worden.

Balans

Mensen voelen vaak al snel aan in welke van deze groepen zij zich het meest thuis voelen. Soms zijn dat meerdere plekken, en soms wil iemand geen nieuwe plek aangaan. Zo ontstaat voor iedereen een ruimte waar zijn of haar manier van kijken tot zijn recht komt, terwijl we samen werken aan één geheel.

Daarnaast is er een gespreksleidraad die enerzijds gericht is op het bewaren van eenheid en anderzijds op het waarderen van verschillen in eigenheid. Denk aan het stellen van vragen in plaats van advies geven, het benoemen van spanning in plaats van die te vermijden, en het spreken vanuit eigen ervaring.

Op deze manier sluiten diversiteit en uniformiteit elkaar niet uit, maar versterken ze elkaar. Zo oefent Ervaringswijzer dagelijks in wijs omgaan met verschil en overeenkomst.